IJOD FENOMENOLOGIYASIDA FALSAFIY TAFAKKUR VA BADIIYTASVIRNING O‘ZARO UYG‘UNLIGI

Abstract

Ushbu maqolada falsafa, adabiyot va psixologiya fanlarining
omuxtaligiga e’tibor qaratgan holda, badiiy ijod fenomenologiyasining nazariy
asoslari talqini tahlil qilingan. Badiiy ijod hodisasi asarning yaralishi bilan tugamaydi.
Bu jarayon mahsulotni qabul qiluvchining fikrlari bilan davom etadi. Har bir ijodkor
borliq fenomenlarini ongida o‘zgacha sintezlaydi. Shu o‘rinda o‘quvchi ham shunday.
Muallif nazarda tutgan g‘oyani o‘quvchi u istaganidek qabul qilmasligi mumkin.
Yozuvchi o‘zi qabul qilgan olamni badiiylashtirgan holda qayta ishlab beruvchidir.
Adib xarakteri, shaxsiyati, individual xususiyatlari qahramonlari psixologiyasiga
ko‘chib, tasvir usullariga ta’sir qiladi. Ijodining ilk davrida shakllanishni boshlagan
ijodiy uslubi kamdan-kam holatdagina o‘zgarishi mumkin. Chunki yozuvchi, shoir,
umuman, san’atkor xarakteri va shaxsiyatidan kelib chiqib, ular qolipi doirasida
obrazlar yaratadi. Badiiy ijod hodisasida muallif–matn– o‘quvchi birligi birday
ishtirok etadi.